Home / Turizam / Babin zub / Ekološka katastrofa na Staroj planini

Ekološka katastrofa na Staroj planini

Gomila istrošenih guma u Parku prirode I kategorije

Gomila istrošenih guma u Parku prirode I kategorije – Stara planina

Park prirode Stara planina nalazi se u istočnoj Srbiji, na teritorijama opština Zaječar, Knjaževac, Pirot i Dimitrovgrad. Zahvata površinu od 142 219 hektara i 64 ara. Pod zaštitom je države kao prirodno dobro od izuzetnog značaja, svrstano u 1. kategoriju. Područje Stare planine proglašeno je za park prirode 1997. godine, kao područje izuzetno vredno sa stanovišta raznovrsnosti biljnog i životinjskog sveta i njihovih zajednica, kao i geoloških, geomorfoloških i hidroloških karakteristika.

Knjaževačka Eko Patrola je ovih dana boravila na Staroj planini.Na naše zaprepaščenje na Jabučkom ravništu pored jezera za osnaživanje staza zatekli smo gotovo neverovatan prizor.U srcu Parka prirode prve kategorije i najstrožem delu zaštite,  pored jezera  zatekli smo veliku količinu otpadnih guma bačenih pored puta !!!

Koliko su otpadne gume štetne za  životnu sredinu govori i podatak da se gume veoma teško raspadaju  u prirodi. Najbrže se raspada papir i ogrizak od jabuke, za svega nekoliko dana, plastičnoj kesi je potrebno20 godina, a staklenoj flaši milion godina.

Iako se u svetu , a i u Srbiji polovne gume gotovo 100 % recikliraju ovde to nije slučaj.Neodgovorne osobe su istovarile veliku količinu polovnih guma i otpadne plastike u srcu Ski centra na Staroj planini i jednom od najvećih i zaštićenih tresetištana Staroj planini.

Ovako odbačene gume postaju savršeno mjesto za množenje komaraca i glodara, koji su prenosioci zaraznih bolesti.

Mnogi ljudi pokušavaju da zapale gume, i ovi požari mogu trajati mjesecima, oslobađanje toksičnih hemikalija u vazduh takođe može da dovede do izlivanja u vodene tokove. Najbolji način da se izbegnu nepoželjni uticaji koje odbačene gume stvaraju, je da se te gume daju na reciklažu. U razvijenim zemljama EU je porasla reciklaža sa 10% 1989 godine na preko 80%. Tržište guma bilježi porast, tako da treba uraditi svoj deo i sprečiti da gume zagađuju našu životnu sredinu. Delovi reciklirane gume se koriste za: dno sandala, boju za zidove i mostove, patosnice, krovne pločice, gorivo, tuš pločice, komercijalne podove, itisone, ležeće policajce itd.

Od nadležnih zahtevamo hitnu intervenciju i otkrivanje počinioca ovog ekološkog incidenta.Takođe od nadležnih zahtevamo da se ovo područje u potpunosti očisti i javno saopšte razmere ove ekološke katastrofe.Takođe očekujemo da se izvrši i uzorkovanje vode sa prorodnih izvora u okolini jer postoji sumlja da je nafta i ulje zagadilo veći deo vodotoka na Jabučkom razništu.Takođe se nadamo da će ovakvih ekoloških incidenata u budućnosti biti sve manje, pogotovo ako je  prostor Stare planine stavljen u funkciju  razvoja Turizma.Svakako da ni jedan turista neće doći da gleda otpad i pri tome uživa u netaknutoj prirodi kojom odiše Stara planina.

U nastavku teksta možete videti galeriju (deponije guma) ali i savete oko reciklaže auto guma u Srbiji i Svetu …


Reciklaža gume je mehanički proces u kome od gume dobijamo 60% gumenog granulata, 35% čelične žice, kao i 5% platna, u potpunosti bez štetnog uticaja na životnu sredinu.
Reciklažom otpadnih guma stvaramo novu vrednost, što predstavlja tzv. održivi razvoj.

Procesom reciklaže se stvaraju novi proizvodi koji sadrže upotrebnu vrednost, za razliku od materije koja je prethodno predstavljala otpad. Kako se naše preduzeće bavi i prikupljanjem otpadnih guma, zatvarajaći „lanac“ prikupljanja i reciklaže , doprinosimo „čišćenju“ države od ove vrste otpada. O štetnosti deponovanja guma , nadam se da je javnost upoznata. Prema Direktivi Evropske Unije 99/31/EC od 2006.godine zabranjeno je deponovanje celih i sečenih pneumatika na komunalnim deponijama.

Koji su proizvodi reciklaže?

  Gumeni granulat, čelična žica i platno.Navedeno se koristi kao polusirovina za proizvodnju finalnih proizvoda..

Postoji li računica koliko bi Srbija uštede mogla da ima od reciklaže guma?

: Srbija bi imala ogromne uštede pošto bi očistila regionalne i divlje deponije koje su pretrpane gumama.

Gde smo u odnosu na Evropu, a gde u odnosu na Hrvatsku i Sloveniju?

  U EU i Hrvatskoj već postoje postrojenja ovog tipa. Kompanije koje se bave reciklažom guma osnovale su Evropsku asocijaciju za reciklažu gume, čiji smo i mi članovi. U EU se reciklira preko 70% otpada, dok je u Srbiji taj procent zanemarljiv.

www.eco-recycling.rs .

ECO- RECYCLING d.o.o. sa sedištem u Novom Sadu je prva fabrika u Srbiji koja se bavi reciklažom otpadnih auto i  teretnih guma kao i ostalog gumenog otpada.

Počeli smo sa radom 2009. godine dobijanjem Dozvole za skladištenje, tretman, odlaganje i transport neopasnog otpada od strane Ministarstva životne sredine, rudarstva i prostornog planiranja i poslujemo u skladu sa svim ekološkim standardima Evropske Unije kao i standardima Quality Austria ISO 9001:2008 i ISO 14001:2004.

Trogodišnjim investiranjem povećavali smo kapacitete za preradu gumenog otpada i unapređivali proizvodnju tako da sada u fabrici imamo proizvodnu liniju za gumeni granulat kapaciteta prerade od 46.000 tona gumenog otpada godišnje, liniju za fino prečišćavanje žice na 98% čistoće kao i liniju za proizvodnju najsitnijeg gumenog granulata dimenzija od 0-1mm. Poslednjom investicijom u aprilu 2012. godine, obezbeđen je SUPER CHOPPER SC2109T, instaliran prvi put u ovom delu Evrope, a namenjen preradi damper guma.

 

 

Park prirode Stara planina

Područje Stare planine proglašeno je za Park prirode Stara planina 1997. godine, odnosno na predlog Zavoda za zaštitu prirode Srbije, Vlada Republike Srbije donela je Uredbu o zaštiti Parka prirode Stara planina ( Službeni glasnik RS , broj 19/1997), kojom je Stara planina stavljena pod zaštitu kao prirodno dobro od izuzetnog značaja, svrstano u I kategoriju.

Park prirode Stara planina stavljen je pod zaštitu kao područje izuzetno vredno sa stanovišta raznovrsnosti biljnog i životinjskog sveta i njihovih zajednica, geomorfoloških, geoloških, hidroloških i hidrogeoloških osobenosti i pojava sa prisustvom tradicionalnog oblika života i kulturnih dobara. Ukupna zaštićena površina PP Stara planina iznosi 142.219,64 ha.

Prema Studiji zaštite Stare planine (Zavod za zaštitu prirode Srbije, 2003. godina), prostor zaštićenog prirodnog dobra Stara planina odlikuje se izrazitim vertikalnim smenjivanjem vegetacije, a biljni pokrivač predstavljaju različite i brojne asocijacije.

Sprovedenim istraživanjima od strane Zavoda za zaštitu prirode Srbije utvrđeno je da :
floristički, Stara planina, spada u bogatija područja Srbije, gde se nalazi 1.195. taksona vaskularne flore, kao i 51 vrsta mahovina, što u odnosu na nacionalnu floru čini 34% od utvrđenog broja, odnosno na Staroj planini raste 24,5% biljnih vrsta od ukupnog fonda flore Srbije, Stara planina je značajniji centar tercijalnih i endemo-reliktnih biljnih vrsta, koje su se zadržale u klisurama, kao i glacijalnih relikata i endema na visokim delovima planine,
Ekosistemski diverzitet čine 52 biljne zajednice raspoređene u 10 klasa, 18 redova i 26 sveza, od kojih su 24 šumske i žbunaste, a 28 zeljaste.

Botanički značajna područja na Staroj planini su: najviši planinski delovi (Orlov kamen, Ravno bučje, Kadibogaz, Prevoj Sveta Nedelja, Midžor, Babin zub, Žarkova čuka, Vražja glava, Kopren, Tri čuke, Arbinje, Draganište, Bratkova strana), planinska područja gde su očuvane specifične šumske zajednice (Golema reka) klisure i kanjoni (Suvi do, Papratni do, kanjon Timočke reke, Topli do) brdsko područje Golina.

Na Staroj planini su razvijene reliktne polidominantne šumske zajednice, koje izgrađuju biljne vrste endemskog i reliktnog karaktera, a kao posebno vredna područja do sada su izdvojeni rezervati: Strogi prirodni rezervat Draganište kojim je obuhvaćen ekosistem smrčevih šuma Picetum excelsae serbicum Rudski 1949., koji izgrađuje tipičan pojas na Staroj planini.

Strogi prirodni rezervat Golema reka koji obuhvata autohtonu šumsku zajednicu tipa prašume koju sačinjava zajednica planinske bukve Luzulo-Fagetum serbicum, a namenjen je za očuvanje genofonda, Strogi prirodni rezervat Vražja glava koji predstavlja značajan lokalitet u delu šumskog kompleksa Stare planine, na kojem je moguće pratiti spontani razvoj i sukcesiju biljnih vrsta koje su u njenom sastavu, a posebno planinskog javora (Acer heldreichii), kao endemita Balkanskog poluostrva. U tim šumama raste i retka biljna vrsta Pirola minor.

Strogi prirodni rezervat Tri čuke kao najinteresantniji jer obuhvata retku subalpsku zajednicu bora krivulja (Pinetum mughi) na najvišim vrhovima i predstavlja jedino nalazište bora krivulja koje je do sada sačuvano.

 

Strogi prirodni rezervat Smrče (Arbinje), izdvojen zbog najočuvanijih i najlepših smrčevih šuma na Staroj planini i u Srbiji uopšte. Uz monodominantnu šumsku zajednicu smrče Piceutm abietis montanum postoji tipična tresavska, sfagnumska zajednica sa stalno prinavljanim tresetom uz izvore i potoke, opisana kao Ass.Carici –Sphagno-Eriophoretum R.Jov.1978.

Strogi prirodni rezervat Kopren koji predstavlja nalazište biljaka iz porodice mesožderki Drosera rotundifolia L. &#1080, Pinguicula sp. .

Na području Stare planine zastupljena su četiri bioma u okviru čijih staništa je raznovrsna fauna koja prati vertikalnu zonalnost, a ogleda se kroz bogastvo: faune dnevnih leptira, utvrđeno je 116 vrsta dnevnih leptira od kojih su 22 novoutvrđene a 6 vrsta predstavlja glacijalne relikte), herpetofaune, jer od ukupno 46 vrsta koliko se predpostavlja da naseljava područje Srbije, ustanovljeno je 18 vrsta herpetofaune, od čega 6 vrsta pripada klasi vodozemaca, a 12 vrsta klasi gmizavaca, ihtiofaune, predstavljene sa 26 vrtsa, a posebno čitavo područje Stare planine predstavlja salmoidni region, faune ptica, predstavljene sa 203 vrste, što je najveći diverzitet faune ptica na bilo kojoj planini Srbije, bivše Jugoslavije i većem delu Blkana. Stara planina je uključena u registar područja od međunarodnog značaja za ptice Evrope – IBA (International birds areas) (Grimmett &Jones, 1989), sa površinom od 44.000 ha, faune sisara, zastupljene sa 30 vrsta među kojima se posebno ističu Spermophilus citellus (tekunica), Chionomys nivalis (snežna voluharica), Lynx lynx (ris) i Ursus arctos (medved).

Spomeničko nasleđe Stare planine, kao odraz duhovnosti i tragova življenja stanovništva, ogleda se po: prisustvu tragova praistorijskih, antičkih i rimskih ostataka, fragmentarno sačuvanih i izmeštenih sa prvobitnih lokacija, kasnosrednjevekovnim manastirskim celinama, čije su arhitektura, slikarstvo i neposredno okruženje jedinstvene za šire područje,
mnogobrojnost pojedinačnih sakralnih objekata, podignutih većinom krajem XIX i početkom XX veka, na temeljima starijih svetilišta, koji pripadaju tipu mirskog seoskog hrama, skromnije umetničke obrade, prisustvu brojnih lokaliteta: stablo-zapis, litijski krst ili saborište sa sakralnim obeležjem koji se tradicionalno obilaze i aktivno neguju, mnogobrojnim etno-objektima: kuće, plvnje, ambari i dr. sa karaterističnim arhitektomskim sklopom za ovo područje, koji datiraju s kraja XIX i početka XX veka, među kojima su privredni objekti sada većinom van funkcije.

Park prirode Stara planina regionalno pripada istočnoj Srbiji i administartivno se prostire na teritoriji četiri opštine: Zaječar (9.958 ha), Knjaževac (57.968 ha), Pirot (63.194ha) i Dimitrovgrad (11. 099 ha).

Planinski masiv Stare planine sastoji se iz Zaglavka i Visoka, u kojima dominiraju vodotoci Trgiviški i Beli Timok, odnosno Toplodolska reka i Visočica.

Prema makrorejonizaciji u Prostornom planu Republike Srbije (1996) prostor Stare planine je klasifikovan kao izuzetno vredno prirodno područje od nacionalnog, međudržavnog značaja (pogranično područje), međunarodnog (rezervat biosfere-MAB, IBA … područje) i sa izrazitim geomorfološkim i biogeografskim karakteristikama, na kojem su se očuvali karakteristični predstavnici pojedinih primarnih i sekundarnih, za zaštitu značajnih ekosistema retkih i ugroženih vrsta.

Prema Uredbi o zaštiti Parka prirode Stara planina o Parku prirode se stara Javno preduzeće za gazdovanje šumama Srbijašume, preko svojih Šumskih gazdinstava Timočke šume iz Boljevca, Šumske Uprave Knjaževac i Šumske uprave Zaječar i Šumsko gazdinstvo Pirot iz Pirota, Šumska uprava Pirot.


 

Izvor ECK Knjaževačka EKO Patrola

Leave a Reply

x

Check Also

Knjaževčani na Festivalu borilačkih sportova BUDO 2017

Na Trgu oslobođenja u Zaječaru, u subotu, 16. septembra, biće održan Festival ...